SUIKERZAKJES
Kast I van Izak bevat 35 ordners met suikerzakjes. Dat is nog niet alles. Ook kast J van Jan bevat nog een aantal multomappen. En bovenop kast V staan vier wijnkistjes met dubbele en nog in te plakken exemplaren. Het is duidelijk dat ik zoveel suikerzakjes niet bij elkaar heb gekregen door zelf overal kopjes koffie te drinken. Het is dankzij vele vrienden, vriendinnen, kennissen en familieleden dat deze zakjes (en wikkels) zich in mijn archief bevinden.
Twee jaar geleden is alles een beetje uit de hand gelopen toen mijn vader op het gemeentehuis van Nijkerk kwam en daar een suikerzakje voor me meenam. Dat trok de aandacht van de heer Gerrit van der Zee: hij spaarde ook suikerzakjes. Maar eigenlijk wilde hij van zijn verzameling af. Het was hem boven het hoofd gegroeid, en hoe meer hij er kreeg, des te moeilijker werd het om er nog gewoon plezier in te hebben. Het waren zo'n dertigduizend exemplaren. Of ik geïnteresseerd was. Nou ja, toch wel.
Op een goeie avond is hij langsgeweest. Met een auto vol blauwe ordners. We hebben een tijd zitten praten, en ik begreep heel goed dat hij zeker wilde weten dat zijn verzameling een beetje fatsoenlijk behandeld zou worden.
De ordners hebben een tijdje bovenop de linnenkast gelegen, maar dat kon zo niet doorgaan. Daarom heeft er een reorganisatie van de archiefkasten plaatsgevonden. De archiefdozen van kast I -dozen vol informatie over mijn films- zijn naar kast G verhuisd, en de inhoud van kast G is de deur uit gedaan. Dat was een deel van onze Vrij Nederland-collectie, die we vanaf 1970 aardig compleet hadden. Maar ja, er moeten keuzes gemaakt worden, dus Vrij Nederland is overgedragen aan het Nederlands Fotoinstituut.
Er zijn nu nog een paar grote problemen op te lossen: ik moet mijn eigen verzameling inschuiven in de collectie Van der Zee, èn er moet een heldere indeling bedacht worden voor al die zakjes die niet gewoon een café en een plaatsnaam vermelden. Uiteraard is alles per land ingedeeld, en per land varieert dit probleem ook weer, maar voor Nederland is het urgent. De hoeveelheid zakjes met reclameboodschappen, grote bedrijven met vele vestigingen, en cateraars maakt het onmogelijk om op plaatsnaam te selekteren. Wat uiteraard wel de meest voor de hand liggende methode is voor café's, hotels, etc. Eigenlijk heb ik al wel een indeling bedacht, maar ik moet nog uitzoeken of die inderdaad perfect is. De combinatie van de twee collecties is vooral een kwestie van veel werk. In beide collecties zitten de zakjes opgeplakt op vellen papier. Maar bijna alles moet eigenlijk opnieuw gerangschikt worden. Dat betekent dus afstomen boven een keteltje kokend water en opnieuw opplakken. Ja, daar heb ik al licht verbrande vingertoppen aan overgehouden. Het werk vordert gestaag, maar snel gaat het niet. Ik reserveer de werkzaamheden voor winteravonden, en ik probeer er zorgvuldig voor te waken dat mijn hobbies niet ten koste gaan van mijn echte werk.
Waarom, waarom? Tja, dat is de vraag die niet helemaal afdoende te beantwoorden is. Ik vermoed dat het een vorm van zelftherapie is, gecombineerd met een verlangen tot macht over de wereld. (In mijn suikerzakjesland ben ik meesteres van een groot imperium). Als officiële reden geef ik graag op dat de suikerzakjes een soort tijdmachine zijn. En dat is ook waar. Ze maken het me mogelijk om terug te stappen in een andere tijd. De jaren vijftig en zestig waren echt een bloeitijd van de suikerzakjes met afbeeldingen van allerlei plaatselijke café's en hotels. Ook de grafische vormgeving, de lettertypes helpen me op weg. Ik zie suikerzakjes als industriële archeologie. Af en toe denk ik natuurlijk: moet ik er niet een film over maken? Maar ja, dat is weer zo'n onderwerp waar niemand op zit te wachten. Dus dat blijft even liggen.